جلال جلالى زاده

78

مبادى و اصطلاحات علم فقه ( فارسى )

شافعى و شرحهاى زيادى بر آن نوشته شده است . سپس شيخ الاسلام زكريا انصارى كتاب منهاج را در منهج و پس از آن جوهرى آن را در نهج خلاصه نمود . رافعى دو شرح بر الوجيز نوشته است : شرح صغير كه نامى بر او نگذاشت و شرح كبير كه آن را العزيز ناميد ، امام نووى آن را در روضة الطالبين خلاصه نمود و نيز ابن مقرى كتاب روضه را در « الروض » خلاصه كرد و شيخ زكريا أنصارى شرحى بر آن نوشت و آن را « ألأسنى » ناميد . ابن حجر كتاب الروض را خلاصه كرد و آن را النعيم نام نهاد اما در زمان حياتش از بين رفت . امام احمد بن عمر مزجد كتاب روضه را در كتاب « العباب » خلاصه نمود و ابن حجر آن را شرح كرد و ألايعاب ناميد اما شرح آن را كامل نكرد . سيوطى نيز الروضه را خلاصه كرد و آن را الغنيه ناميد و آن را به نظم درآورد ، قزوينى نيز كتاب « العزيز شرح الوجيز » را خلاصه كرد و آن را حاوى صغير نام نهاد . همچنانكه گفته شد شافعىمذهبان در تدوين و تأليف كتابهاى فقهى نسبت به ديگر پيروان مذاهب تلاشهاى بيشترى را مبذول داشته‌اند كه بسيارى از اين كتابها مخطوط و عده‌اى چاپ شده و برخى نيز دست تطاول روزگار آنها را از بين برده است . از ميان آنها كتابهايى هستند كه در هرعصرى محل رجوع مراجعان و منبع علمى محسوب شده‌اند كه مىتوان به چند كتاب اشاره كرد : 1 - مختصر مزنى ( 264 ه ) 2 - المهذب ، أبو اسحاق شيرازى ( 476 ه . ق ) . 3 - الوسيط ، ابو حامد غزالى ( 505 ه . ق ) . 4 - مصنفات امام رافعى ( 623 ه . ق . ) مثل كتاب العزيز شرح الوجيز . 5 - مصنفات امام نووى ( 676 ه . ق . ) مانند كتاب منهاج الطالبين ، كه شرحهاى متعددى بر آن نوشته شده كه مهمترين آنها ، تحفة المحتاج